Dili, 10 de Setembro de 2026 (I-Klik.info) Organizasaun Rede ba Rai (RbR) organiza treinamentu lei rai nian ba autoridade lokal sira iha munisípiu Dili, liuliu xefe suku sira tanba konflitu rai entre komunidade ho komunidade no komunidade ho governu kontinua aumenta, nune’e autoridade lokal sira bele iha koñesimentu atu bele fasilita rezolve problema sira liga ho asuntu rai nian.
Koordenador RbR Pedrito Vieira dehan, treinamentu refere atu hasae kapasidade koñesimentu ba xefe suku sira atu fasilita sira hodi rezolve problema sira liga ho rai iha sira nia suku laran, tanba dadaun ne’e situasaun mosu barak liu liga ho asuntu rai entre família ho família rasik, viziñu ho viziñu no barak mos disputa entre governu ho sidadaun rasik ne’ebé liga ho asuntu eviksaun, tanba ne’e treinamentu refere bazeia ba prosimentu legal sira ne’ebé maka durante ne’e vigor iha Timor Leste relasiona ho papel sefe suku sira ne’ebé garantia iha konstituisaun nomos enkuadramentu legal sira liga ho lei numeiru 13/2017 rejime espesial ba titularidade bens imoveis no mos liga ho lei espropriasaun kona-ba governu hasai ema tuir prosesu sira ne’ebé deskreve ona husi lei ne’ebé estadu produz ona.
“Kuandu koñesimentu sefe suku sira iha ona hau hanoin sira iha kbiit hodi fasilita problema sosial iha suku laran” dehan koordenador nasionál RbR iha salaun Tower Fatuhada, (10/9).
Pedrito informa tan katak, problema fundamental ne’ebé kontinua akontese liga ho asuntu rai nian maka liga liu ba koñesimentu governante husi nasionál too lokal nian ne’ebé sei menus, tanba husi observasaun RbR dalabarak líder nasionál sira balun mak viola prosedimentu legal sira hodi hamosu konflitu ne’ebé kontinua aumenta, nune’e ema hotu liuliu sosiedade sivíl sira tenke hakaas an hodi bele hasae ema nia konsensia liuliu iha area disputa rai nian ne’ebé dadaun ne’e sai problema boot iha sosiedade.
“Tuir observasaun ne’ebé maka ita foti katak konflitu rai mosu tanba ita nia sidadaun sira barak maka laiha konesimentu, entaun loloos sosiedade-sivil mos husu ba governu liuliu ba ministeriu justisa atu fo tempu barak liu atu halo formasaun sosializa lei sira ne’ebé maka estadu rasik produz laos hakerek de’it lei hodi rai iha gaveta laran maibe kuandu lei hakerek ona tenke ba sosializa atu bele minimiza situasaun sosial ne’ebé maka grave, tanba ema barak seida’uk iha koñesimentu kuandu ema barak mak iha ona koñesimentu lei hau hanoin ne’e indikasaun di’ak ida atu sidadaun sira labele hatudu atetude ne’ebé harahun sosiedade” informa koordenador nasionál RbR Pedrito Vieira.