DILI, 11 de Novembro 2026 (I-KLIK.INFO)-Trajedia Masakre Santa Kruz ne’ebe akontese iha loron 12 fulan Novembro tinan 1991 halo ona ba tinan 35 ne’ebe hamate joven barak maka to’o dadaun ne’e seida’uk hetan sira nia ruin nia paradeiru hakohi iha ne’ebe tanba militar Indonesia lori lakon hotu, nune’e Komité 12 Novembro konsidera la fasil atu buka tuir ema sira ne’ebe lakon nune’e governu Timor-Leste tenke mantein relasaun neebe diak ho estadu Indonézia atu bele joven sira neebé lakon iha masakre santa kruz.
Prezidente Komité 12 Novembro Grigorio Saldanha ‘Mouris’ informa, prosesu buka tuir restu mortais husi masakre santa kruz too dadaun ne’e Komité buka nafatin informasaun nune’e husi informasaun neebé sira hetan ona Komité halo Crocheck hodi intensifika prosesu buska ba joven sira ne’ebe lakon iha masakre santa kruz ne’ebe akontese iha loron 12 fulan novembru tinan 1991, nune’e mos iha informasaun neebé diferente maka Komité sei prosesa ba buska.
“Informasaun iha ami halo crocheck se informasaun hanesan ami intensifika prosesu buka maibé informasaun la hanesan ami sei la book” dehan Prezidenti Komité 12 Novembro Grigorio Saldanha hafoin remata seminariu iha kampus UNDIL, (10/11).
Nia informa tan, prosesu buka tuir joven sira ne’ebe mate no lakon iha masakre santa kruz nee kompeténsia governu nia mak ass liu hodi halo lina koordenasaun no mantein relasaun diak ho Indonézia atu bele hetan informasaun kona-ba joven sira nia isin mate hakohi iha ne’ebe, nune’e mos husi parte Komité mos buka nafatin informasaun husi komunidade no sosiedade sivil atu bele hetan informasaun balun liga ho masakre santa kruz.
“ami nia kondisaun bele dehan fraku tanba ami instituisaun ne’ebe kiik maibé ami bele halo kontaktu sosiedade sivil no ita nia komunidade ne’ebe hetan informasaun ema lakon no hakoi iha neebe, ami dalaruma buka informasaun kontaktu ho kolega balu iha liur maibe buat nee la fasil tanba buat nee estadu nia segredu buat nee hanesan misteriu seida’uk hetan” informa Gregorio Saldanha.
Gregorio dehan, governu Timor-Leste ho governu Indonézia tenke mantein relasaun neebe diak nafatin tanba atu buka tuir ema sira ne’ebe militar Indonesia sira oho no lori lakon laos fasil tanba ne’e presiza pasensia no sei lori tempu atu hetan tanba ema sira lakon iha funu laos de’it joven sira husi masakre santa kruz maibe inklui mos lider sira hanesan Prezidente Nicolau Lobato komadante David Alex, Mahudo, Keri Laran Sabalae no seluk tan, tanba ne’e governu tenke halo relasaun neebe diak ho estadu Indonézia mak parte ida hodi tulun hetan lalais sira nia ruin nia paradeiru.
“Nunee ita nia governu tenke halo relasaun diak ho Indonézia buka tuir informasaun nee hau hanoin la fasil maibe prosesu ida ne’ebe presiza tempu pasensia mantein relasaun diak ho Indonézia tanba ita nia relasaun diak ho Indonézia importante tebes atu ajuda sasan sira ne’e” nia dehan.
Gregorio mos informa katak, to’o dadaun ne’e Komité hetan ulun ona ruin balun iha Hera ema nain 16 nune’e 12 identifika ona entrega ona ba família hela nain 4 mak sei iha hela no hetan mos iha Tibar parte area atu konstrui otel pelican paradise nian nain 9 no halo teste identifika nain 2 ne’ebe entrega hotu ona ba família halot hotu ona.
Entretantu sobrevivente masakre santa kruz ne’ebe balun sei moris maka Komité husu atu sira bele hatudu an, nune’e husi parte mediku sira mos kestiona tanba sobrevivente sira neebe halo konsulta moras kauza husi masakre la dun iha proativu atu konslta sira nia saúde, nunee Komité enkoraja nafatin sobrevivente sira hodi kontinua konsulta sira nia saúde iha ospital ho proativu.
Jornalista: Silvino Freitas
