Dili, 12 Novembru 2026 (Iklik News) – Moris no servisu Gaudénsio “Dede” Figueiredo kontinua sai inspirasaun ba jornalista no estudante Komunikasaun Sosial sira.
Mundu jornalizmu no komunidade Universidade Timor-Lorosa’e (UNTL) sofre tristezas boot tanba lakon jornalista sénior no dosente Departamentu Komunikasaun Sosial (DCS), Gaudénsio Marques Figueiredo, ne’ebé ema barak koñese ho naran Dede. Nia hakotu nia iis iha loron 11 Novembru, depois hetan asidente tráfiku iha Lanud Baucau.
Iha rede sosiál, ema barak, liuliu jornalista no komunidade UNTL, hato’o sira-nia tristeza. Sira lembra Dede nu’udar jornalista sénior ho kualidade profisionál no dosente ne’ebé kontribui maka’as ba dezenvolvimentu jornalizmu no formasaun estudante sira iha UNTL.
Dosente Departamentu Komunikasaun Sosial UNTL, Adelina Freitas, hato’o nia tristeza ba matebian nia kolega dosente. Nia dehan katak, bainhira haree imajen asidente tráfiku ne’ebé ema fahe iha rede sosiál, nia sente hanesan mundu nakukun, ho tanis no susar atu hetan liafuan atu hato’o nia sentimentu. Nia mós lembra Dede nu’udar alumni ne’ebé iha kontribuisaun boot ba departamentu ne’e.
“Dede mak alumni UNTL ne’ebé iha kontribuisaun boot tebes ba UNTL, liuliu ba DCS no área jornalizmu nian. Iha DCS, nia sai ami-nia mestre. Ba hau rasik, nia mós mestre ida,” Adelina Freitas dehan ba jornalista Iklik News, iha loron 12 Novembru.
Adelina lembra katak Dede sempre fó hanoin no hanorin nia atu halo buat ne’ebé di’ak no ko’alia ho laran-metin, atu ema seluk bele simu ho di’ak. Nia mós hateten katak Dede firme no konsistente atu aplika prinsípiu sientífiku jornalizmu nian ne’ebé nia hanorin ba estudante sira.
“Mensajen ne’ebé hau hakarak hato’o mak ita kontinua reza ba nia klamar, atu nia klamar hetan fatin di’ak iha reinu lalehan,” nia dehan.
Asosiasaun Jornalista Timor-Leste (AJTL) mós hato’o tristeza tanba lakon kolega ida ne’ebé nia kontribuisaun sei presiza tebes atu dezenvolve mídia iha Timor-Leste.
Prezidente AJTL, Zevonia Vieira, dehan katak Dede iha kompromisu boot ba jornalizmu. Nia kontribui maka’as to’o ikus sai dosente iha UNTL, atu kontinua hanorin estudante Komunikasaun Sosial sira no prepara sira atu sai jornalista iha futuru. Nia dedikasaun iha valór boot ba kolega jornalista sira no ba redasaun mídia sira ne’ebé nia servisu ba.
“Dede iha kompromisu boot tebes ba mundu jornalizmu. Nia kontribuisaun boot to’o ikus nia deside sai dosente iha UNTL, atu kontinua hanorin estudante sira kona-ba Komunikasaun Sosial, nune’e sira bele prepara an atu sai jornalista iha futuru. Nia dedikasaun iha valór tebes ba kolega jornalista sira no redasaun mídia ne’ebé nia servisu ba,” Zevonia Vieira dehan.
Dede, nu’udar eis xefe redasaun Jornal Independente, husik hela obra barak liuhusi nia hakerek no kobertura notísia. Obra no memória sira ne’e sai lembransa importante ba kolega jornalista sira.
Zevonia mós lembra katak fulan balu liubá, Dede ko’alia ho nia iha kampus UNTL kona-ba planu atu harii grupu jornalista ba reportajen investigativu. Dede hanoin katak jornalista sira tenke halo investigasaun barak kona-ba asuntu públiku, la’ós limita de’it ba notísia direta.
“Iha fulan kotuk, Dede ko’alia ho hau iha kampus UNTL katak ita iha planu no tenke kria grupu jornalista ida ba reportajen investigativu. Ita presiza halo investigasaun barak kona-ba asuntu públiku; ita labele hela de’it ho straight news. Nia ko’alia ho kompromisu boot tebes iha tempu ne’ebá,” Zevonia haktuir.
Tuir Zevonia, Dede hanorin katak jornalista tenke iha prinsipiu atu defende interese públiku, la bele halo buat ne’ebé fó todan ba profisaun, no tenke uza hanoin kritiku iha artigu sira ne’ebé sira produz.
Dede mós sai inspirasaun ba estudante Komunikasaun Sosial. Ho nia kontribuisaun, estudante no jornalista foin-sa’e sira aprende no hatudu sira-nia kapasidade iha mídia.
AJTL espera katak sei iha jornalista sira seluk ne’ebé bele tuir Dede nia ezemplu, kontinua hala’o servisu ho profesionalizmu, fó lian ba ema ne’ebé la iha oportunidade atu ko’alia, no hamriik metin iha prinsípiu jornalizmu.
Dede husik hela nia fen no oan na’in haat. Nia moris iha loron 23 Juñu 1983 no hakotu nia iis iha loron 11 Novembru 2026.
Lao ho Maromak, Dede. Ami sei kontinua hala’o knaar di’ak iha mundu jornalizmu, tuir ita-nia hanorin ne’ebé ita sempre hato’o ba kolega jornalista sira. Ita mak herói ida ne’ebé lori povu nia lian. Adeus, Maun Dede.
Reportajen; Silvino Freitas
