Infraestrutura Edukasaun Iha area rual hakdasak, FRETILIN no PD Husu Governu Prioriza Edukasaun iha OJE 2027

  • 0
  • 15 views

Díli, 10 Novembru 2026 (Iklik.Info) — Deputada Bankada FRETILIN,  no deputada bankada Governu iha Parlamentár Partidu Demokrátiku (PD) husu Governu atu fó prioridade ba setór edukasaun iha Proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027, tanba infraestrutura eskola públika, liuliu iha área rurál, kontinua enfrenta problema hanesan falta sala aula, kadeira, material didátiku no profesór, ne’ebé afeta diretamente kualidade aprendizajen estudante sira.

Deputada Bankada FRETILIN iha Parlamentu Nasionál, Mariquita Soares, husu Governu atu fó prioridade ba setór edukasaun iha Proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027, tanba edukasaun hanesan pilar fundamental ida ba harii no dezenvolve nasaun. Tanba ne’e alokasaun orsamentu ba edukasaun presiza responde ba problema estruturál sira ne’ebé sistema edukasaun Timor-Leste enfrenta to’o ohin loron.

Deputada Bankada FRETILIN, Mariquita Soares hateten katak edukasaun mak direitu fundamentál sidadaun nian no responsabilidade Estadu nian atu garante. Edukasaun la’ós de’it instrumentu atu transmite koñesimentu, maibé mós dalan ida atu liberta povu husi ignoránsia, hamenus kiak, kria oportunidade no prepara jerasaun foun atu kontribui ba dezenvolvimentu nasaun.

“Hanesan responsabilidade, ami la mai atu kontra de’it, maibé ami mai atu kompara buat ne’ebé Governu dehan ho buat ne’ebé Governu halo duni. Tanba orsamentu mak hanesan espellu ida ne’ebé labele bosok,” dehan deputada  bankada FRETILIN Mariquita Soares liu husi nia intervensaun iha diskusaun OJE 2027 iha faze jeneralidade iha Parlamentu Nasionál, Tersa 10/10.

Nia esplika katak OJE 2027 aloka US$ 194,2 millaun ba setór edukasaun, ho aumentu 11% de’it kompara ho orsamentu tinan 2026. Tanba ne’e númeru ne’e presiza hetan análize kle’an tanba edukasaun mak investimentu ba kapital umanu no futuru nasaun.

Deputada Bankada FRETILIN Mariquita Soares haktuir, komunidade internasionál rekomenda katak nasaun sira tenke aloka entre 15% to’o 20% husi despesa públika ba setór edukasaun. Maibé, Timor-Leste aloka 8,3% de’it, ne’ebé nia konsidera dook tebes husi rekomendasaun internasionál.

“Ha’u la’ós hakarak haree de’it montante orsamentu ne’ebé aumenta ka diminui, maibé hakarak hatene se alokasaun ne’e bele responde ba problema estruturál sira ne’ebé sistema edukasaun Timor-Leste enfrenta to’o ohin loron ka lae,” nia afirma.

Deputada Bankada FRETILIN Mariquita kontinua hateten katak realidade iha eskola públika sira, liuliu iha área rurál, hatudu katak estudante balun seidauk hetan kondisaun aprendizajen ne’ebé adekuadu. Iha eskola balun, infraestrutura la sufisiente, sala aula limitadu, material didátiku menus no ambiente aprendizajen seidauk apropriadu.

“Ita kontinua haree realidade iha eskola publiku sira liu-liu iha area rual ne’ebé maka estudante balun seidauk hetan kondisaun aprendizajen ne’ebe adekuadu. Iha eskola balun infraestrutura la supesnete, sala aula limita, material didatika menus no amibente aprendizajen sira seidauk apropriadu,” deputada bankada FRETILIN Mariquita afirma.

Deputada Bankada FRETILIN  halo  ezemplu ida ba  iha Eskola Bázika Central (EBC) Laleia, Munisípiu Manatuto, xefe suku mak oferese kadeira ba estudante sira. Nune’e mós iha eskola Aitutorina, Munisípiu Ainaro, estudante sira kontinua tuur iha rai tanba falta kadeira.

Tanba ne’e, Deputada Bankada FRETILIN Mariquita husu Governu atu esplika oinsá alokasaun OJE 2027 bele transforma kualidade edukasaun, inklui rezolve problema falta profesór, distribuisaun profesór ne’ebé la ekilíbriu, no situasaun infraestrutura eskola iha munisípiu sira ho área remota ne’ebé kontinua enfrenta problema sira falta infraestrutura no professores sira.

Iha parte seluk, deputada Bankada Governu iha Parlamentár Partidu Demokrátiku (PD), Sancha Margarida Tilman, husu Governu atu fó prioridade ba investimentu sustentavel ne’ebé bele hametin kualidade moris komunidade nian no asegura konservasaun rekursu naturál, hodi garante distribusaun benefísiu OJE ne’ebé inkluzivu no ekitativu.

Sancha Margarida Tilman hateten katak Governu tenke haforsa setór sira ne’ebé bele kria oportunidade ba ema hotu, no fó atensaun ba alokasaun orsamentu ne’ebé efetivu no efisiente, hodi maximiza impaktu pozitivu ba dezenvolvimentu nasaun.

Deputada PD Sancha mós subliña katak setór prioritáriu sira ne’ebé presiza hetan investimentu mak edukasaun, saúde, agrikultura, infraestrutura bázika, setór privadu no indústria.

“Investe iha infraestrutura eskola, fó formasaun ba profesór sira no fornese rekursu sira ne’ebé ho kualidade, hodi asegura edukasaun ne’ebé inkluzivu no di’ak ba futuru,” dehan deputada Sancha.

Jornalista: David da Costa

FRETILIN Preokupa Governu Aloka US$193 Milhoens ba Greater Sunrise no Kuda Tasi no Jahal
Prev Post FRETILIN Preokupa Governu Aloka US$193 Milhoens ba Greater Sunrise no Kuda Tasi no Jahal
Governu Rekoñese Kreximentu Ekonomia Seidauk Rezolve Pobreza no Dezigualdade iha Timor-Leste
Next Post Governu Rekoñese Kreximentu Ekonomia Seidauk Rezolve Pobreza no Dezigualdade iha Timor-Leste