FONGTIL Sensibiliza Vizaun Estratejiku Direitu Umanu ASEAN Nian ba Membru Sosiedade Sivil

  • 0
  • 17 views

Dili, 16 de Setembro de 2026 (I-Klik.info): Forum Organizasaun Naun Governmental Timor Leste (FONGTIL) sensibiliza vizaun estratejika foun lima ASEAN (Asosiasaun Nasaun Sira iha Soudete Asiatika) nian ne’ebé liga liu ba promosaun direitu umanu no advokasia konjunta ba organizasaun sosiedade-sivil iha Timor Leste.

Diretór Executivu FONGTIL Inocensio Xavier dehan, Timor Leste sai ona membru ba ASEAN nian nune’e iha vizaun foun ho pilar lima ne’ebé estratejiku tebes maka tenke sensibiliza ba membru FONGTIL hotu tanba pilla lima ne’e reflete mos planu estratejiku FONGTIL husi objetivu haat maka empoderamentu no koordenasaun sira servisu advokasia nian, nune’e mos ba tinan ida nee importante tebes tanba iha konferénsia komunidade ASEAN nian iha Filipina tanba ne’e mak presiza sensibiliza ba membru sira iha 13 munisípiu atu sira bele fahe ba komunidade sira iha munisípiu no iha Dili mos involve xefe suku sira hodi fahe informasaun sira relevansia ho ASEAN nia pillar.

“Ita ko’alia kona-ba pillar seguransa ekonomika konektividade reforsu instituisaun sira entaun nee importante tebes servisu sira liga ho advokasia” dehan Diretór Executivu FONGTIL Inocensio Xavier iha salaun UCT Balide, (16/9).

Inocensio informa tan, formasaun refere sira foku liu ba asuntu direitu umanu tanba ko’alia konaba ekonomia seguransa tanke liga ho direitu umanu ne’ebé importante tebes, atu ASEAN bele promove prinsípiu direitu umanu atu iha respeita no asegura prinsípiu direitu umanu nian, nune’e direitu umanu iha Timor Leste iha nivel nasionál iha prestasaun neebe tun uituan maibe iha nivel global no rejional Timor Leste hatudu prestasaun ne’ebé diak liu kompara ho nasaun sira ASEAN ne’ebé ho lei foun liga ho kriminalizasaun la fo liberdade ba média sira atu halo kobertura ho asuntu krítiku sira.

“Maibé ita mos iha tentativa foin lalais governu koko hamosu esbosu lei ida atu halo kriminalizasaun injuria no difamasaun ho buat barak ne’ebé lao” dehan Inosensio.

Nia dehan tan, iha aspeitu seluk liga ho rekontekstu ita sei hasoru eviksaun iha fatin fatin asuntu saúde, bee moos neebe kontinua sai dezafiu ba governu tanba ho orsamentu jeral ne’ebé la reflete ba problema ne’ebé bele rezolve iha mandatu ida de’it, maibe iha nivel plataforma rejional ne’ebé FONGTIL hola parte ba diferente tebes tanba iha Timor Leste governu sempre servisu hamutuk ho sosiedade-sivil sira ne’ebé sistema burokrasia dook malu.

“Sosiedade-sivil sira iha Timor Leste ho sosiedade-sivil sira nasaun seluk diferente tanba la hetan osan husi governu karik hetan osan la bele krítika governu, mais ita hetan osan husi governu maibé kontinua krítika tanba governu jere de’it rekursu estadu nian ne’ebé ita halo ita nia papel atu kontribui ba pillar sira ne’ebé iha ona” dehan Diretór FONGTIL.

Entretantu koordenador Gabinete Apoiu Sosiede Civil (GASC) Joaquim da Costa Freitas reforsa, FONGTIL parseiru estratejiku nonu governo nian ne’ebé sempre hetan apoiu finanseiru husi governu maibe governu mos servisu ho FONGTIL hodi reativa forum sosiedade-sivil CPLP hodi finsansia sosiedade-sivil atu partisipa iha eventu sira neebe ASEAN organiza no iha fulan balun tan sei iha konferénsia ASEAN iha Filipina, nune’e FONGTIL konvida formador husi Malaysia ne’ebé sei akompaña movimentu sira iha ASEAN People Forum nomos Forum Sosiedade-Sivil iha ASEAN nian.

“Hau atu enfaze de’it katak tama ASEAN ne’e oportunidade ida, mais iha oportunidade laran ne’e iha mos dezafiu maibe tenke jere dezafiu sira ne’e hodi konkista oportunidade iha futuru” dehan koordenador Gabinete Apoiu Sosiede Civil (GASC) Joaquim da Costa Freita.

Jornalista: Silvino Freitas

Governu Aprova Regra Foun ba Selesaun no Kontratasaun Advogadu Reprezenta Estadu
Prev Post Governu Aprova Regra Foun ba Selesaun no Kontratasaun Advogadu Reprezenta Estadu
Timor-Leste Tenke Uza Rekursu Naturál Ho Responsabilidade atu Proteje Futuru País
Next Post Timor-Leste Tenke Uza Rekursu Naturál Ho Responsabilidade atu Proteje Futuru País