Govemru Aumenta Orsamentu Saúde 17% no Edukasaun 11% iha OJE 2027

  • 0
  • 10 views

Díli, 9 Outubru 2026 (Iklik.Info) — Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, afirma katak Governu aumenta orsamentu ba setór saúde ho 17% no edukasaun ho 11% iha Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027, ho montante totál US$ 376,8 millaun, atu hametin saúde públika, hadi’a kualidade edukasaun no dezenvolve kapasidade rekursu umanu iha Timor-Leste.

Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão hateten  solidez ekonomia Timor-Leste depende liuliu ba saúde no kapasidade populasaun. Tanba ne’e Governu propoin US$ 182,6 millaun ba saúde, ho aumentu 17%, no US$ 194,2 millaun ba edukasaun, ho aumentu 11% kompara ho 2026.

“Ami propoin 182,6 milloens dólares ba saúde,aumentu ida ho 17%, no 194,2 milloens dólares ba edukasaun, aumentu ida ho 11% kompara ho 2026,” dehan Primeiru Ministru Xanana Gusmão Bainhira  halo aprezentasaun iha diskusaun OJE 2027 nian faze Jeneralidade iha Parlamentu Nasionál, Segunda 9/10

Progresu iha luta kontra malária no trakoma hatudu katak asaun públika ne’ebé kontinua bele atinje rezultadu. Kuidadu maternidade mós hadi’a, ho 78% partu hetan asisténsia husi profisionál saúde kualifikadu, kompara ho 60% iha 2016.

Maibé inan sira iha komunidade rurál no remota kontinua hasoru difikuldade asesu ba servisu saúde, tanba ne’e servisu sira tenke to’o ba komunidade ho efikásia liután.

Deznutrisaun labarik kontinua sai problema urjente. Besik 45% labarik ho idade menus tinan lima hatudu atrazu kresimentu, no 19% iha pezu menus kompara ho altura, ne’ebé hatudu sinal deznutrisaun severa.

Númeru hirak-ne’e hatudu katak labarik sira nia saúde, aprendizajen no oportunidade futura bele limita ona molok sira hahú dezenvolve sira-nia moris.

Responde ba problema ne’e presiza kuidadu saúde, alimentasaun nutritiva, bee moos no apoiu ba família sira ho forma koordenada, tanba ministériu ida mesak la bele rezolve dezafiu ne’ebé envolve setór barak.

OJE 2027 destina US$ 11,7 millaun ba apoiu maternidade no infantíl, liuliu liuhusi programa Bolsa Mãe.

Programa alimentasaun eskolár, ho US$ 24,7 millaun ne’ebé munisípiu sira ezekuta, mós sai komponente sentrál ida iha esforsu ne’e.

Iha edukasaun, taxa matríkula líkida iha ensinu báziku atinje 93,3%. Hafoin lori labarik barak liután ba eskola, etapa tuirmai mak hadi’a kualidade aprendizajen.

Rekrutamentu profesór tenke akompaña ho formasaun kontínua, asiduidade no prátika di’ak iha sala aula.

Edukasaun no formasaun profisionál tenke fó kompeténsia útil ba jovem sira atu bele hetan empregu no dezenvolve empreendedorizmu.

Setór inkluzaun sosiál simu besik US$ 367 millaun. Montante ne’e inklui apoiu ba kombatente Libertasaun Nasionál, seguransa sosiál no asisténsia ba família vulnerável sira.

Besik ema na’in-108.000, inklui idozu no ema ho defisiénsia, simu prestasaun la kontributiva.

Governu afirma katak tenke kontinua onra kontribuisaun husi ema sira ne’ebé luta ba independénsia, no hametin sistema protesaun sosiál atu responde ba nesesidade ema vulnerável iha nasaun tomak.

Informasaun ne’ebé di’ak liután, inklui sistema dijitál foun ne’ebé bazeia ba inkeritu nível moris, sei ajuda identifika família kiak liu no orienta asisténsia ho forma apropriada.

Jornalista: David da Costa

Nurima: OJE 2027 Tenki Rezolve Krize Saúde Públika, La’ós Husik Povu Mate Tanba Falta Ai-moruk
Prev Post Nurima: OJE 2027 Tenki Rezolve Krize Saúde Públika, La’ós Husik Povu Mate Tanba Falta Ai-moruk
OJE 2027 Aumenta Finansiamentu ba Munisípiu Sira to’o US$ 148,1 Millaun
Next Post OJE 2027 Aumenta Finansiamentu ba Munisípiu Sira to’o US$ 148,1 Millaun