Dili, 28 Outubru 2026 (Iklik.info) – Frente Revolucionária do Timor-Leste Independente (FRETILIN) hato’o ninia simu ho satisfasaun kona-ba anúnsiu akizisaun partisipasaun Woodside Energy nian iha kampu Greater Sunrise husi Timor GAP. Maski konsidera ne’e nu’udar pasu importante, FRETILIN alerta Governu katak partisipasaun 100% lori responsabilidade finanseiru boot ne’ebé ezije prudénsia estrita hodi garante rekursu ne’e sai bensa ida ba povu timoroan.
Sekretáriu-Jeral FRETILIN, Dr. Mari Alkatiri, rekoñese katak akizisaun 33,44% husi Woodside, ne’ebé hamutuk ho partisipasaun previa hosi Osaka Gas Australia sei halo Timor GAP kaer 100% iha projetu ne’e, konsistente ho pozisaun ne’ebé nia rasik hato’o nu’udar Primeiru-Ministru iha 2006 katak gazodutu tenke mai Timor-Leste.
“Akizisaun ne’e tau Timor-Leste iha pozisaun ne’ebé forte liu kona-ba desenvolvimentu kampu Greater Sunrise,” Alkatiri afirma.
Ba nuansa Legal no desizaun, maski nune’e, lider FRETILIN ne’e esplika ho klaru katak 100% partisipasaun la signifika Timor-Leste bele foti desizaun mesak. Tuir Tratadu Fronteiras Marítimas 2018, liuliu Rejime Espesiál Greater Sunrise nian, desizaun kona-ba desenvolvimentu kampu ne’e tenke hetan aprovasaun hosi arranju institusionál sira ne’ebé estabelese hosi Tratadu ne’e, liuhosi konsensus entre Timor-Leste no Austrália.
Dr. Alkatiri rekorda katak membru parlamentár FRETILIN sira iha 2018 vota kontra inkluzaun dispozisaun komersiál sira-ne’e iha Tratadu Fronteira Marítima, ho argumentu katak asuntu sira-ne’e tenke trata iha akordu ketak ida atu labele prejudika interese boot nasaun nian. “Ita haree agora oinsá FRETILIN nia argumentu mak loos duni,” nia dehan.
Alerta kona-ba Prudénsia Fiskal Iha parte seluk, Dr. Mari Alkatiri hato’o alerta maka’as kona-ba jestaun finanseiru. Maski Fundu Petrolíferu fó dalan ba dezenvolvimentu, nia aviza katak rekursu nasaun nian iha limite no presiza jestaun ne’ebé responsavél.
“Partisipasaun 100% signifika responsabilidade 100% ne’ebé inklui mós finansianentu ba desenvolvimentu kampu ne’e. Imperativu ba governu atu uza rekursu finanseiru sira ho matenek tebes atu evita Greater Sunrise sai fali todan no maldisaun ida,” nia hatutan.
Sekretáriu-Jeral ne’e aviza katak Timor-Leste daudauk ne’e hasoru hela perigu reál atu monu ba ‘fiscal cliff’ (prepitísiu fiskal) tanba falta atensaun ba dezenvolvimentu ekonómiku sustentável iha dékada rua ikus ne’e.
FRETILIN konklui ho apelasaun ba Governu atu envolve entidade hotu-hotu hodi garante katak Greater Sunrise sai nu’udar baze importante ba diversifikasaun ekonómika ne’ebé sustentável, la’os de’it sai hanesan objeitu eleitorál.
