DILI, 26 de Outubru 2026 (I-KLIK.INFO)-Komisaun Reguladora Arte Marsial (KRAM) sei halo sosializasaun ba lei rejime juridiku ensinu aprendijajen pratika arte marsial iha loron 90 nia laran hafoin implementa iha tinan oin tanba lei numeiru 5/2017 ne’ebe revoga ona liuhusi alterasaun ba lei númeiru 9/2026.
Prezidente KRAM Octavio da Conceição dehan, lei numeiru 5/2017 rejime juridiku pratika arte marsial armas branka ho rama ambon neebe altera hikas ba lei númeiru 9/2026 ho titulu rejimi juridiku ensinu aprendijajen da pratika arte marsiais nune’e ne’ebe prezidente republika promulga ona iha dia 22 de jullu 2026, nune’e Lei foun nee entrada ona no aplika ona iha dia 22 outubru 2026.
Nia esplika tan, natureza neebe hatuur iha lei numeiru 9/2026 nee primeiru pontu kria komisaun reguladora rua maka komisaun monitorizasaun no fiskalizasaun ba pratika arte marsial nunee atividade hotu hotu neebe halao husi membru arte marsial sira hotu kona-ba infrasaun falta disiplina krime sira ho natureza arte marsial sei tau matan direta husi komisaun fiskalizasaun no monitorizasaun ne’ebe hamaan an iha Ministeriu Interior.
Nune mos iha komisaun ida seluk maka komisaun reguladora arte marsial ne’ebe halo kompetensia servisu kona-ba edukasaun sivika dialogu sira kona-ba konflitu sira ho baze arte marsial hanesan konflitu rai no aktu sosiál sira ne’ebe liga ho pratika arte marsial.
“Kompetensia seluk maka atu realiza kompetisaun silat timor leste servisu hamutuk ho federasaun silat timor leste hodi organiza kompetisaun silat iha timor leste atu tau matan ba modalidade silat hanesan modalidade desportu iha timor leste” dehan Octavio da Conceição liuhusi konferensia imprensa iha salaun KRAM Lesidere, (26/10).
Nia dehan tan, husi lei nee mos hatuur sansaun sira hanesan infrasaun sira ne’ebe komete husi membru arte marsial sira hodi aplika koima kiik liu $150 too $500 no boot liu maka $1000 too $20,000 maibe depende ba grau infrasaun ne’ebe membru sira komete, Nunee iha lei anterior iha moos iha koima maibé labele aplika ho diak tanba laiha dekretu lei neebe bele implementa iha terenu, nunee iha nonu governu liuhusi Ministeriu Juventude Desportu Ministeriu Interior Ministeriu Justisa Ministeriu Edukasaun aprezenta proposta lei ida ba parlamentu nasional hodi halo lei foun refere neebe entrada ona iha vigor.
Tanba ne’e iha semana ida nee nia laran KRAM sei kontinua konsolida hamutuk ho membru federasaun silat timor leste hanesan PSHT KORK IKS PD Padjajaran no serulin-dewata sei halo enkontru konsolidasaun atu prepara prosesu 90 dias ba oin nunee iha dia 22 janeiru 2027 ita hahu reativa ofisial ba pratika arte marsial iha ita nia rain.
“Hau dehan sei presiza 90 dias tanba atu konsolida organizasaun arte marsial sira neebe iha FESTIL nia okos atu reatualiza fila fali sira nia estatutu membru sira atu KRAM bele organiza sira hodi lao tuir matadalan sira ne’ebe hatuur ona iha segunda diretiva KRAM 2022 nian, tanba nee maka presiza 90 dias tan” dehan Octavio.
Nia konklui, governu liuhusi MJDAK sei sosializa lei foun nee ba munisipiu hotu hotu aumezmu tempu mos bele ba too postu sira molok implementa lei foun nee ho loloos iha tinan oin fulan janeiru, sei hahu mos formasaun ba arbitru treinadores juiz sira neebe neebe tau matan ba dezenvolvimentu desportu arte marsial iha teritorio nasional.
Jornalista: Silvino Freitas