Australia Apoia $62 miliaun hametin kooperasaun defeza iha Timor-Leste

  • 0
  • 10 views

Díli, 22 Outubru 2026 (Iklik.Info) — Vise Primeiru Ministru no Ministru Defeza Austrália, Richard Marles, afirma katak  governu Austrália no governo Timor-Leste sei kontinua hametin relasaun kooperasaun iha área defeza, seguransa no dezenvolvimentu kapabilidade institusionál, liuhusi akordu kooperasaun defeza no apoiu finanseiru ho montante US$ 62 millaun ba períodu tinan lima.

Vise Primeiru Ministru no Ministru Defeza Austrália Richard Marles hateten deklarasaun ne’e bainhira hasoru malu ho Prezidente Repúblika (PR) José Ramos-Horta, iha Palásiu Prezidensiál Bairu-Pite, Kinta 22/10.

Vise Primeiru Ministru no Ministru Defeza Austrália Richard Marles dehan katak enkontru ne’e nu’udar oportunidade importante ida atu hametin relasaun entre nasaun rua, ne’ebé iha ligasaun istórika no interese estratéjiku komún.

“Ida ne’e mak priviléjiu boot ida ba ha’u iha dadeer ne’e atu hasoru Prezidente Repúblika José Ramos-Horta, belun boot ida no belun boot ida husi relasaun Austrália no Timor-Leste,” Richard Marles afirma.

Richard Marles mós deskreve vizita ne’e nu’udar vizita ne’ebé di’ak tebes,  tanba iha loron horseik hasoru malu uluk ho Primeiru Ministru Timor-Leste, Kay Rala Xanana Gusmão,  hodi asina ona Kuadru Kooperasaun Defeza (Defense Cooperation Framework), ne’ebé konsidera nu’udar akordu istóriku ida entre nasaun rua.

“Horiseik, hamutuk ho Primeiru-Ministru Xanana Gusmão, ami asina ona Kuadru Kooperasaun Defeza (Defense Cooperation Framework), ne’ebé loloos akordu istóriku ida entre nasaun rua ne’ebé fó hahú foun ida ba ita nia forsa defeza respektiva atu engaja malu,” nia dehan.

Tuir Marles, akordu ne’e sei loke dalan ba diskusaun no kooperasaun defeza iha futuru, ho objetivu atu fó substánsia no hametin liután relasaun entre forsa defeza Austrália no Timor-Leste. Tanba Austrália hein atu kontinua dezenvolve atividade treinamentu konjuntu, inklui Ezersísiu Kakadu, ne’ebé hala’o ona durante tinan 15 to’o agora, no atividade multilateral ne’ebé envolve forsa defeza husi nasaun oioin.

Marles hateten katak kooperasaun ne’e sei kobre área oioin, inklui infantaria, kapabilidade marítima, intelijénsia no siber, ho objetivu atu hametin kapasidade no relasaun operasionál entre forsa defeza nasaun rua ne’e  nian.

“Iha tinan oin, ami hein hela atu halo ezersísiu. Ezersísiu Kakadu, ne’ebé la’o ona ba tinan 15 to’o agora, no ezersísiu multilateral ida, maibé prinsipalmente ezersísiu boot ne’ebé  iha nível defeza, engaja Forsa Defeza Austrália nian no Forsa Defeza Timor-Leste nian iha domíniu hotu-hotu,” nia afirma.

Aleinde kooperasaun defeza, Governu Austrália mós anúnsia pakote apoiu ho montante US$ 62 millaun ba períodu tinan lima, nu’udar parte husi parseria ne’ebé Primeiru Ministru nasaun rua asina iha fulan Janeiru tinan ida ne’e.

Marles hateten katak apoiu ne’e sei fó kontribuisaun ba dezenvolvimentu kapabilidade Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), liuliu iha área seguransa marítima, forénsika no forénsika dijitál, siber no preparasaun ba dezastre.

Marles mós hato’o ninia kontentamentu tanba bele partisipa iha inaugurasaun Sentru Operasaun foun PNTL nian iha Dili, ne’ebé nia konsidera nu’udar infraestrutura importante ida ba instituisaun polísia.

“Dadeer ne’e ha’u mós bele marka prezensa iha inaugurasaun sentru operasaun foun ba Polísia Nasionál Timor-Leste nian iha Dili. Ne’e instalasaun ida ne’ebé fantastiku tebes ne’ebé ha’u sente onra atu hare rasik hosi besik,” Marles dehan.

Nia subliña katak vizita ne’ebé hala’o durante loron rua ne’e hatudu momoos relasaun ne’ebé besik entre Austrália no Timor-Leste, ne’ebé nia konsidera nu’udar parseiru estratéjiku importante ba Austrália.

“Ami hare Timor-Leste nu’udar parseiru estratéjiku ida ne’ebé importante tebes ba Austrália. Ami mak vizinhu, ita fahe fronteira marítima, no jeografia ne’e, nune’e mós ita nia istória, fó ita destinu ne’ebé fahe hamutuk no futuru ne’ebé fahe hamutuk,” nia afirma.

Australia Apoia ro tolu ba PNTL haforsa atividade seguransa iha Tasi
Prev Post Australia Apoia ro tolu ba PNTL haforsa atividade seguransa iha Tasi
Timór-Leste no Austrália Hametin Kooperasaun Defeza, Foku ba Treinu no Seguransa Marítima
Next Post Timór-Leste no Austrália Hametin Kooperasaun Defeza, Foku ba Treinu no Seguransa Marítima