Tribunal Liberta Arguido Martin Hardie Tanba Indisiu La Forte Husi Krime tolu inklui Krime Violasaun Segredu Estadu

  • 0
  • 201 views

Díli, 21 Setembru 2026 (Iklik.Info)– Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID), iha Sábadu kalan 19 Setembru 2026, deside liberta arguidu Martin Patrick Hardie, sidadaun Australia, depois Tribunal konsidera katak indísius ne’ebé Ministériu Públiku aprezenta iha prosesu primeiru interogatoriu seidauk forte, atu justifika prizaun preventiva iha kazu droga, trafiku ilisitu, violasaun segredu justisa no traisaun patria, ne’ebé deskonfia aguidu envolve.

Iha Desizaun primeiru interogatóriu ne’e, Juiz prosesu, bazeia ba indisius ne’ebé mak Ministériu Públiku aprezenta ba iha Tribunal, depois rona tiha arguidu nia deklarasaun, deside la iha indisiu ne’ebé forte atu mantein arguidu iha prizaun preventiva.

Nune’e Tribunál hatún desizaun imediatamente hodi liberta arguidu . Desizaun Tribunál nian hodi liberta arguidu nu’udar medida atu garante direitu liberdade no prezunsaun inosénsia tuir Konstituisaun RDTL haruka.

Advogadu arguidu Martin Patrick Hardie, Olivio Barros husi Juristas Advocasia hateten, maski iha konfuzaun lubuk ida durante audiénsia interogatóriu ba nia kliente,  Tribunal Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID) hasai kedas mandadu libertasaun ba nia kliente, no la determina restrisaun seluk aleinde termu identidade no rezidénsia

Advogadu Olivio esplika, desizaun tribunal ne’e bazeia ba razaun prinsipál rua, inklui Ministériu Públiku (MP) lakonsege hatudu indísius sufisientes kona-ba alegasaun krime tolu ne’ebé akuzasaun hasoru arguidu.

“Promosaun MP la konsege hatudu indísius hosi alegadu krime tolu hasoru arguidu, dehan advogadu arguidu Martin Patrick Hardie,  Olivio Barros ba IKLIK News esplika.

Tuir advogadu Olivio, krime tolu ne’ebé alegadamente akuzasaun hasoru arguidu la’ós de’it kona-ba tráfiku ilísitu droga, maibé inklui mós krime violasaun segredu Estadu no traisaun Pátria.

Aleinde razaun jurídika, advogadu Olivio mós refere ba kestaun umanidade, liuliu kondisaun saúde arguidu ne’ebé, tuir nia deklarasaun, presiza asisténsia médika espesífika no urjente.

“Arguidu nia kondisaun saúde presiza asisténsia espesífika médika urjente,” afirma advogadu Olivio.

Ho baze ba konsiderasaun sira ne’e, tribunal hasai mandadu libertasaun ba arguidu Martin Patrick Hardie Maski nune’e, alegasaun kona-ba krime sira ne’e sei depende ba prosesu judisiál no prova ne’ebé sei konsidera hosi autoridade kompetente.

Iha prosesu Primeiru Interogatoriu ne’e, Prezide hosi Juiza turnu, Dra. Ana Paula Fonseca, Ministériu Públiku reprezenta Prokurador, Matias Soares no arguidu hetan asistensia legal hosi advogadu privadu, Olivio Barros.

Kapturasaun ba arguidu ne’e bazeia ba mandatu detensaun, no ezekuta husi Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), liuhusi Diresaun Servisu Investigasaun Kriminál (DSIK), iha kinta-feira loron 17 Setembru, iha Postu Administrativu Aileu Vila, Suku Malere, Aldeia Tularema.

Hafoin kapturasaun, ekipa DSIK lori arguidu ba edifísiu DSIK, Komandu Jerál PNTL, Kaicoli, Díli, hamutuk ho evidénsia sira ne’ebé autoridade seguransa halo apreensaun durante operasaun, inklui viatura ida, laptop, aparellu Starlink, telefone telemóvel no sasán sira seluk ne’ebé autoridade deskonfia iha relasaun ho atividade droga.

Tuir regra prosesuál, Ministériu Públiku bele kontinua investigasaun hasoru Arguidu hodi depois determina se halo akuzasaun formál ka lae.

Martin Patrick Hardie Hatán Ba Akuzasaun Husi Ministeriu Publiku

Krime ne’ebé Minsteriu Publiku identifika hasoru katak Martin publika sai segredu justisa, no ida ne’e tuir Ministeriu Publiku ne’e krimi Violasaun segredu Estadu no Traisaun Patria.

Nune’e ba Iklik Investigativu, Martin hateten ne’e la lo’os, parte ida hosi kazu ne’e mak traisaun pátria no fó segredu Estadu nian ba ema, maibé  informasaun hotu ne’ebé ha’u uza no fahe ba entidade sira nu’udar open source ka informasaun nakloke, la’ós segredu Estadu nian”.

Martin mos esklarese katak laiha droga no Ministeriu Publiku koko du’un nia nu’udar trafikante, “sira koko implika ha’u hanesan trafikante ne’ebé hatama droga ba Alkatiri’s nian mane foun hosi kazu ne’ebá tinan balun liubá, nia aliadu sira koko halo ha’u atu nonok ou taka hau nia ibun”.

Sr. Martin mós espresa katak Polisia foti hotu ninian sasán elektroniku hanesan telemovel, kareta, konta bankaria, pasaporte, komputador sira.

“Ami labele ona kontaktu ami nian kliente no turista sira ne’ebe hakarak pasiar mai Timor-Leste semana ne’e nia laran, ne’ebe atu mai hela iha Dili Vanilli. Ami labele halo kontabilizasaun ka impostu sira tanba sistema tomak iha ha’u nia komputadór, no ami labele hetan osan ruma hodi kontinua ami nia negósiu”, esplika Martin ba iklik investigativu

Nia mós deklara katak Juiz fó orden ba Ministériu Públiku atu fó fila nian aimoruk sira, maibé membru Ministeriu Publiku la kumpre instrusaun hosi juiz, no nia labale konsumu fila fali aimoruk refere.

Martin durante ne’e sofre moras tensaun arterial no fuan, no monta pacemaker iha nia fuan, iha fulan Maiu 2026, hafoin nia fuan pára durante operasaun, “Sira koko atu hasai plaka metál iha ha’u nia ain, maibé labele tanba ha’u iha bloku kardíaku terseiru grau.

Karta Oficial Husi Prezidente Ramos Horta Hatoo Rekomendasaun ba Superintendente Asistente (Tradusaun) iha 7 Novembru 2025

Ba Sr. Superintendente Asistente,

Ha’u refere ba Ita-boot nia notifikasaun ne’ebé dirije ba Dr. Hardie atu aprezenta iha instalasaun PNTL nian iha Sesta, 7 Novembru 2025.

Dr. Martin Hardie hetan empregu husi ha’u nu’udar konsultór no kaer pozisaun nu’udar Ofisiál Peskiza Prinsipál iha área Direitu no Dezenvolvimentu Nasionál.

Durante tinan 2025, Dr. Hardie halibur no prosesa dadus open-source relasiona ho krime organizadu no nia posivel infiltrasaun iha Timor-Leste. Fonte sira informasaun ne’e disponivel ba públiku no verifikavel iha internet, no indika katak infiltrasaun hanesan ne’e reprezenta risku signifikativu no perigozu ba seguransa no soberania Timor-Leste nian.

Iha ninia serbisu, Dr. Hardie halo ona komunikasaun ho organizasaun no indivíduu oioin, tantu iha Timor-Leste no rai liur, inklui governu nasionál no internasionál sira, ajénsia sira aplikasaun lei nian, servisu seguransa nian, no organizasaun internasionál sira, ho objetivu atu klarifika no verifika materiál open-source ne’ebé hetan iha ninia investigasaun.

Dr. Hardie fornese ona relatóriu sira ba Prezidente, Primeiru-Ministru, no membru sira governu nian. Relatóriu sira ne’e maka faktuál no laiha prejuizu polítiku ka pesoál. Ninia serbisu la ameasa interese sira Estadu nian ka ninia polítika esterna.

Ikus mai, ha’u koñese Dr. Hardie durante tinan tolunulu resin. Nia uluk servisu iha ha’u-nia diresaun iha CNRM iha tinan 1993, no iha tinan barak nia laran nia sai apoiante dedikadu ba nasaun Timor, nu’udar ativista no advogadu, hodi halo rai ida ne’e sai nu’udar uma. Ha’u nunka iha razaun ruma atu duvida ninia kompromisu ba Estadu no ninia interese sira. Ha’u fiar katak karta ida-ne’e klarifika ho sufisiente dezentendimentu ruma ne’ebé bele mosu kona-ba situasaun ne’e.

Ekipa Jornalista Iklik Investigativu

 

 

 

 

 

Pesoál Investigadór KAK 27 Simu Formasaun Teknika no Taktika Polisiál
Prev Post Pesoál Investigadór KAK 27 Simu Formasaun Teknika no Taktika Polisiál
Esperiénsia Moris Januario Soares: Hosi Terus Sai Naroman ba Ema Vulneravel Sira
Next Post Esperiénsia Moris Januario Soares: Hosi Terus Sai Naroman ba Ema Vulneravel Sira