HABADA Konsidera Kazu Insidente Rua iha Covalima iha Risku Institusionál Haat

  • 0
  • 10 views

Dili, 8 de Setembro de 2026(I-Klik.info): Relasiona ho insidente grave rua iha aldeia Wetabak suku Biseuk Tilomar Covalima neebe iha loron 1 fulan maiu tinan 2024 membru Servisu Nasionál Intelejensia Estratejiku (SNIE) tiru kanek sidadaun mane ida ho idade 24  no iha loron 24 fulan junu tinan 2026 kazu omesidiu  ba sidadaun inisiál TC ne’ebé involve membru nain 3 husi SNIE no ida husi Unidade partulamentu fronteira (UPF), nune’e Hali ba Dame (HABADA) konsidera iha risku institusional 4 ba servisu seguransa.

Diretór Exekutivu HABADA Abel Amaral dehan, kazu iha tinan 2024 akontese violénsia armada ne’ebé too dadaun ne’e iha hela silensiu prosesual tanba tinan rua liu ona prosesu sei iha hela nonok nia laran laiha klareza ba públiku kona-ba estadu investigasaun nian akuzasaun formal medida disiplinar interna ka desizaun ministeriu públiku, nune’e iha kazu daruak omesidiu la hetan mate isin no prizaun preventiva tanba nee husi kazu rua ne’e HABADA anliza katak iha risku institusional 4.

“Husi perspectiva HABADA nian destaka elementu preokupante 4 maka konsentrasaun jeografia no institusional ne’ebé insidente rua ne’e akontese iha fatin hanesan no involve husi ajente instituisaun ne’ebé hanesan SNIE ne’ebé ho mandatu ida atu halibur informasaun no proteje interese nasionál, asimetria transparansia nian tanba kazu iha 2026 resposta judisial lalais maibé kazu ida tiru ho kanek todan la hetan resposta no desaparesimentu ho suspeitu sira ne’ebé identifika lalais konfiansa iha sistema justisa sai frajil, la hetan mate isin no narrativa inisial tanba sirkulasaun dahuluk katak vitíma atake husi lafaek maibe husi investigasaun hatudu oin seluk ilustra oinsa narativa ofisial no semi ofisiál sira bele uza ho konsiente ka la konsiente, sobrepozisaun kona-ba estrutura seguransa sira tanba prezensa SNIE UPF no PNTL no elementu sira F-FDTL nian iha espasu operasional hanesan kria zona cinzentas sira komandu no kontrollu nian laho mekanizmu klaru ba responsabilizasaun kruzada risku abuzu autoridade aumenta” informa Diretór Executivu HABADA liuhusi konferénsia imprensa iha iha Komoro, (08/09).

Nia dehan tan, husi analiza padraun sira ne’e HABADA eziji katak kestaun interese publiku nian maka loke fila fali prosesu ba kazu tiru iha loron 1 fulan maiu tinan 2024, investigasaun kazu Omesidiu TC tenke lao ho independente kompletu inklui lokalizasaun mate isin nian no posivel identifikasaun ba autor sira seluk ka esforsu no presaun sira ne’ebé tenta atu taka kazu ne’e, estrutura disiplinar internu sira SNIE, F-FDTL, no UPF-PNTL nian tenke hatudu verifikavelmente katak sira aplika hela sansaun proporsional sira no la proteje ajente sira ho baze estatuto institusional, parlamentu nasionál governu no PDHJ tenke hanoin atu kria mekanizmu ida hodi tau matan ba atividade intelejensia no forsa fronteira nian ho kbiit atu investiga alegasaun kona-ba uza forsa ne’ebé demaziadu no violasaun direitu umanu, komunidade sira Tilomar no Covalima tomak tenke hetan atulizasaun klaru no regular kona-ba lalaok prosesu nian atu nunee bele hamenus rumoris no erozaun konfiansa iha instituisaun estadu nian.

Xina Kontinua Apoiu ACT Hasa’e Produsaun Kafé, Kuantidade la Responde ba Merkadu Internasionál
Prev Post Xina Kontinua Apoiu ACT Hasa’e Produsaun Kafé, Kuantidade la Responde ba Merkadu Internasionál
Extreme Inequality Is Not A Given. It Is A Political Choice And We Can Unmake It
Next Post Extreme Inequality Is Not A Given. It Is A Political Choice And We Can Unmake It