Vise Primeiru Ministro Australia Richard Marles assina kuadru kooperasaun defeza ho Ministro Defeza Interino atual Primeiru Ministro Xanana Gusmão, nune’e husi kooperasaun ne’e sei foku ba treinamentu defeza, edukasaun no ezersísiu defeza nian tanba Timor Leste mak sai parseiru seguransa prinsipal Australia nian
Vise Primeiru Ministru Austrália Richard Marles dehan, husi ninia vizita ne’e ba dalarua ona nunee iha vizita refere asina mos kuadru kooperasaun defeza nian entre Austrália no Timór-Leste tanba Austrália mak parseiru seguransa prinsipál ida ba Timór-Leste, no iha istória kle’an ida kona-ba kooperasaun defeza nune’e kooperasaun ne’e sei foku ba treinu, edukasaun no ezersísiu defeza sira no hein tebes atu kontinua ho ezérsiu sira-ne’e iha futuru iha pasadu, ezérsiu Kakadu, ne’ebé sai ona, ezérsiu defeza prinsipál ne’ebé ita hala’o hamutuk, hatudu ona partisipasionál numeru ne’ebé signifikativu husi pesoál Austrália nian no pesoál husi Forsa Defeza Timór-Leste (F-FDTL), ne’ebé servisu hamutuk.
“ita kontente tebes kona-ba saida mak Kuadru Koperasaun Defeza ne’e signifika, no saida mak ne’e bele halo agora hodi fasilita grau ne’ebé boot liu, engajamentu defeza nian entre ita-nia nasaun rua no klaru, iha klaran husi engajamentu hotu entre Austrália no Timór-Leste, dimensaun seguransa husi ita-nia relasaun mak profundu tebes no ne’e sei apoia forte liu tan” dehan Vise Primeiru Ministru Austrália Richard Marles hafoin enkontru ho Ministro Defeza Interino atual Primeiru Ministro Xanana Gusmão iha Fatuhada, (21/10).
Vise Primeiru Ministru Austrália Richard Marles dehan tan husi kuadru kooperasaun defeza nian nee mós fó sai pakote apoiu signifikativu ida, husi parseiria ne’ebé asina entre, Primeiru-Ministru sira iha janeiru tinan ne’e, nune’e Australia fó sai millaun $62 USD, ba tinan lima oin mai, ne’ebé sei apoia dezenvolvimentu signifikativu ida iha kbiit siubernétika (cyber capabilities) iha Timór-Leste.
Richard Marles dehan, apoiu ne’e sei fó apoiu signifikativu ba Polísia Nasionál Timór-Leste (PNTL), liuliu iha relasaun ho kbiit marítima iha ró-patrula polísia foun tolu ne’ebé sei mai ho apoiu ne’e maibé mós iha ámbitu forensike dijitál ne’ebé sei ajuda, apoia polísia hodi kombate krime siubernétiku husi apoiu ne’e mos atu kontra hodi hamenus no prevene dezastre natural ka preparasaun ba dezastre, enkuantu Parseiria ne’ebé asina husi Primeiru-Ministru na’in rua molok ne’e, iha fulan janeiru liu ba sai nu’udar marka istóriku ida ba relasaun entre Austrália no Timór-Leste, ne’ebé fó duni substánsia ne’ebé signifikativu tebes.
“Husik ha’u dehan katak Timór-Leste mak nasaun ida ne’ebé importante tebes ba Austrália. Ita mak vizinhu, jeografia, no ita-nia istória signifika katak ita mós iha destinu no futuru ida ne’ebé fahe hamutuk” dehan Vise PM Australia Richard Marles.
Entretantu Ministro Defeza Interino atual Primeiru Ministro Xanana Gusmão dehan, kooperasaun treinu atu iha kbiit no kapasidade ne’ebé di’ak liután atu la’o ba oin la’ós atu halo funu, maibé atu haka’as an proteje no ajuda nasaun liuliu iha jestaun dezastre, no iha seguransa marítima, atu kombate peska ilegál.
“klaru mós iha seguransa siubernétika, ita tenke aprende no estuda liután atu luta hasoru krime organizadu transnasionál no dezafiu sira seluk” konklui PM Xanana Gusmão.
Jornalista Silvino Freitas