Bobonaro, 9 Agostu 2026 (Iklik.info)–Governu Timor-Leste lansa projetu reabilitasaun estrada Maliana–Kailaku, Munisípiu Bobonaro, ho valór kontratuál US$21,7 miliaun no distánsia 26 kilómetru. Projetu ne’e lansa husi Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, iha Postu Administrativu Kailaku, sábado (08/08), ho objetivu atu hadi’a asesu no mobilidade komunidade ne’ebé durante tinan barak enfrenta kondisaun estrada ne’ebé grave.
Iha komunikadu ofisial ne’ebé Iklik.info sita, Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, sente kontente tanba bele hamutuk ho komunidade sira iha postu administrativu Kailaku hodi hahú projetu ne’ebé povu husu durante tinan barak.
“Ha’u kontente tebes mai hamutuk ho imi iha Kailaku hodi hala’o lansamentu estrada. Imi hahú hosi labarik to’o ferik no katuas hato’o obrigadu, maibé ha’u la mai atu imi fó obrigadu, tanba imi hili sé-sé de’it atu ba kaer Governu nu’udár responsabilidade bo’ot hodi haree povu nia moris,” Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão iha komunikadu imprensa ne’ebé Iklik.info asesu ohin iha Gabainete PM nian, Domingo 9/08.
Nia haktuir, Povu Kailaku mak merese hetan apresiasaun tanba sira sofre durante tinan barak no fó sira nia sakrifísiu hodi hetan ukun rasik-an.
“Tanba ne’e labele fó obrigadu tanba imi mak erói loloos, imi tinan barak terus, fakar ran hodi ita hetan ukun-rasik-an. Ukun rasik-an la’ós atu hetan de’it bandeira no Hino Nasionál, maibé ukun rasik-an loloos mak moris di’ak povu nian,” PM Xanana subliña.
Nune’e mós Ministru Obras Públikas, Samuel Marçal, haktuir katak projetu ne’e mai hosi preokupasaun komunidade Kailaku, ne’ebé durante tinan barak husu atu Governu hadi’a sira nia estrada.
Tanba be’e, bainhira PM Xanana liuhosi Kailaku iha tinan hirak liuba, komunidade, inklui labarik, ferik no katuas, la husu buat barak, maibé husu de’it atu hadi’a estrada.
“Bainhira ha’u simu kna’ar, ha’u simu kedan orientasaun hosi Primeiru Ministru hodi dudu prosesu sira ne’e. Maske prosesu naruk, maibé ho ninia apoiu, ikus mai ita realiza lansamentu fatuk-dauluk,” Nia hateten.
Ministru Obras Públikas mós bolu atensaun ba kompañia responsável atu kumpri prazu ne’ebé estabelese iha kontratu, ne’ebé mak tinan ida. Hafoin lansamentu no asinatura órdem servisu, kompañia tenke hahú kedan obra, tanba ekipamentu sira prepara ona iha terenu.
Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaro, Paulo Moniz Maia konsidera lansamentu projetu ne’e nu’udár pasu signifikativu ida atu hadi’a kondisaun estrada ne’ebé durante liu tinan 20 iha kondisaun grave.
Obra ne’e sei fó benefísiu direta ba maioria komunidade iha Munisípiu Bobonaro, inklui fasilita asesu ba fatin turístiku, liuliu fóssil Ichthyosauru iha Foho Lesululi.
“Ida ne’e loke izolamentu no fó oportunidade barak liután ba asesu ne’ebé viável liu, tanba estrada mak fasilidade importante liu no kondisiona mobilidade hotu, tantu ba atividade sosiál, ekonomia no turizmu,” nia afirma.
Administradór Postu Administrativu Kailaku, Rodolfo da Cruz, mós hateten katak projetu ne’e responde ba preokupasaun komunidade ne’ebé enfrenta problema estrada durante tinan barak.
“Ohin halo ona istória bo’ot mai ami povu Kailaku nia mehi bo’ot ba estrada di’ak, hanesan estrada sira seluk iha Maliana, Sidade Dili no sidade seluk ne’ebé asesu ona estrada di’ak,” nia dehan.
Reprezentante lia na’in Kailaku, Manuel Ximenes, asegura katak komunidade no lideransa komunitária prontu atu apoia implementasaun projetu ne’e, inklui liuhosi fornese ai-horis no rai-rohan. Komunidade sei koopera no kolabora ho Governu no kompañia hodi garante obra ne’e bele la’o di’ak.
“Estrada Kailaku aprova tiha, monu fila-fali, ikus fila-fali mai, Governu ida ne’e kaer fali ukun, kontinua fali reabilitasaun estrada Maliana-Kailaku. Ami sei koopera no kolabora hodi fó susesu ba obra ida ne’e. Adeus ba reen toos no oin suar sira, bem vindu ba kontenti no haksolok ba dezenvolvimentu,” nia hateten.
Entertantu Serimónia lansamentu ba reabilitasaun Estrada ne’e hala’o iha Postu Administrativu Kailaku, ho prezensa membru Governu, membru Parlamentu Nasionál, seitór privadu, líder lokál no komunidade sira hotu.
Projetu reabilitasaun estrada Maliana–Kailaku implementa hosi empreza internasionál PT Bina Mitra Indosejahtera, ho valór kontratuál $21.713.665,71. Serimónia lansamentu ne’e ramata ho animasaun dahur hamutuk.
Jornalista: David da Costa